Wielkanocne jajka panów Fabergé

Wielkanoc – to musi być jajko. No więc proszę bardzo: rok 1912 był w Rosji rokiem obchodów stulecia отечественной войны 1812 года. Z tej okazji Peter Carl Fabergé czyli Карл Гу́ставович Фаберже́ zaprojektował specjalne jajko ze swojej słynnej serii, ale najpierw parę słów ogólnych.

Firma jubilerska Fabergé została założona w 1842 roku w Petersburgu przez pochodzącego z estońskiej dziś (wówczas liwońskiej) Parnawy Gustava Fabergé, w dalszych pokoleniach potomka m.in. śląskich Niemców i francuskich hugenotów. Rodzina zmieniała formę nazwiska prawie co pokolenie, francuska utrzymała się ostatecznie, kiedy stała się również sławną marką.

Peter Carl kształcił się głównie w Dreźnie, gdzie osiedli jego rodzice. A że zamieszkali dwa kroki od mieszczącej jubilerskie cuda Grünes Gewölbe, chłopak zapewne napatrzył się tam niesamowitych konstrukcji barokowego rzemiosła. W 1872 wrócił do Petersburga, gdzie kontynuował naukę w rodzinnym warsztacie, od lat sześćdziesiątych i wyjazdu Gustava z rodziną do Saksonii prowadzonym przez wspólników. Po śmierci ostatniego z nich w 1882 roku zmienił profil firmy: z produkcji popularnej historyzującej biżuterii na unikatowe, luksusowe przedmioty, w tym nieodróżnialne od oryginałów repliki jubilerskich starożytności. Już w 1882 roku zachwycił cara idealnie wykonaną kopią scytyjskiej bransolety. Aleksander III rozkazał wystawiać dzieła firmy Fabergé w Ermitażu, a bracia uzyskali dostęp do wszystkich muzealnych skarbów, dzięki czemu mogli z nich czerpać inspirację.

W 1885 roku wraz z bratem Agatonem zaprojektowali dla cara Aleksandra III pierwsze wielkanocne jajko, mające być prezentem od męża dla carycy Marii Fiodorowny. Było to dosłownie jajko: emaliowana skorupka kryła w sobie wykonane ze złota żółtko, a w nim z kolei znajdowała się miniaturowa złota kura z rubinowymi oczami.

Oryginalne jajko „kura” (muzeum Fabergé, Petersburg)

Tak narodziły się sławne „jajka Fabergé”. Bracia dostali ty

tuł oficjalnych jubilerów carskiego dworu, a wykonane – przez zatrudnianych rzemieślników, bracia raczej nie zajmowali się samą produkcją – z najdroższych materiałów wielkanocne jajka zaczęły robić zawrotną karierę wśród kolekcjonerów. Najważniejsze z nich były wykonywane dla carów Aleksandra III i Mikołaja II corocznie z okazji Wielkanocy (za wyjątkiem lat 1904-05), czasem nawiązując do ważnych wydarzeń, jak np. „jajko koronacyjne” z 1897. Jajko z 1917 roku nie zostało ukończone i nie trafiło do rąk carycy. Niektóre „niespodzianki” znajdujące się we wnętrzach jajek były niezwykle skomplikowane, niektóre jajka były z kolei wbudowywane w złożone konstrukcje, jak np. miniatura moskiewskiego Kremla (1906).

Zawsze były to otwierane „skorupki”, mieszczące w środku misterne jubilerskie cacka. W przeciwieństwie do prostego pierwszego jajka późniejsze skorupki również były bogato zdobione. Poza carskimi zamówieniami firma Fabergé wykonała jeszcze kilka krótkich serii jajek na zamówienie prywatnych kolekcjonerów. W 1917 roku zakończyła działalność (formalnie: znacjonalizowana), a Peter Carl wyemigrował do Szwajcarii.

Jajko koronacyjne (muzeum Fabergé, Petersburg)

„Napoleońskie” jajko z 1912 roku należy do kolekcji 52 „carskich” jajek zaprojektowanych przez samego Petera Carla i było prezentem Mikołaja II dla matki, tej samej carycy Marii Fiodorowny, która dostała pierwsze jajko. Jest wykonane ze złota i zielonej emalii*, ozdobione rubinami i diamentami, a w środku wykładane satyną i aksamitem. Ma wymiary ok. 12×9 cm. W środku znajduje się zachowana seria sześciu miniatur przedstawiających żołnierzy pułków, w których Maria Fiodorowna była honorowym oficerem. Tak po prawdzie z bitwą pod Borodino, którą teoretycznie przywołuje, jest to jajko bardzo słabo powiązane.

* Tak w opisie muzealnym, choć w innych źródłach mowa jest o szmaragdach. Zakładam jednak, że muzeum wie, co ma w kolekcji (nie wygląda to zresztą na panele z kamienia), a emalie w tego typu luksusowych przedmiotach umiały naśladować szlachetne kamienie.

Zdjęcia jajka „napoleońskiego” za strony Metropolitan Museum of Art, gdzie obecnie jajko się znajduje jako depozyt Matilda Geddings Gray Foundation.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s